KastelenInNederland.nl

Muilwijk

Heden ten dage...

Plaats
Werkendam
Gemeente
Altena
Provincie
Noord-Brabant
Coördinaten RD x - y
123,100 - 423,650
Coördinaten dec nbr -ol
51.801231 - 4.924247
Commentaar? hier
Datum gegevens
vr 30 november 2018
Geraadpleegd (12 mnd)
525
 

Locatie:

Ten oosten van Werkendam.

Over van middeleeuwse toestand:

De in 1975 opgegraven resten duidden op een bijna vierkante woontoren omgeven door water.

Geschiedenis

Voldoet aan definitie
voldoet
 

Etymologie:

Aan Muilwijk herinnert nog slechts de Muilwijksesteeg, welke thans doodloopt tegen de Uppelsedijk maar juist op het voormalige kasteel gericht schijnt. Er valt alles voor te zeggen dat deze weg vóór 1532 verder naar het Zuiden heeft doorgelopen en dat hiermede tevens de naam van het kasteel en de daarbij behorende nederzetting is teruggevonden:
Muilwijk.

Bouwgeschiedenis:

(Bouw)fase 1 - 13e eeuw, 4e kwart t/m 1532
Typologie
Woontoren
Afm. hoofdburcht (m)
11 x 11,75
Zichtbare toestand:
Intact
Bron: Blijkens losse aardewerkvondsten werd het terrein van deze voorburg reeds in de 12de eeuw bewoond.
(Bouw)fase 2 - 1532 t/m heden
Typologie
Woontoren
Zichtbare toestand:
Deels overbouwd
Tijdens de overstroming van 1532 ten onder gegaan en daarna tot op de fundering gesloopt.

Bezitgeschiedenis:

De ridderhofstede, gesticht door Johan van de Merwede, die vóór 25 april 1277 in het huwelijk trad met Beatrix, dochter van Lodewijk de Borchgrave (van Altena), dan wel een van zijn nazaten.
Lodewijk had van de heer van Altena de grote tiend van Uppel gekocht en deze vervolgens met zijn vrouw en zoons aan Beatrix en haar man overgedragen. Laatstgenoemd echtpaar waren, aldus Hardenberg, de ouders van Nicolaas van de Merwede, ridder, en Elisabeth van de Merwede, gehuwd met Dirk van der Made. In 1327 deed Elisabeth ten behoeve van Willem IV van Horn, heer van Altena, afstand van haar aanspraken op de gerechten van Muilwijk, Almkerk, Zandwijk, Uppel en Uithoven. Het kasteel lag binnen het gerecht van Muilwijk, dat in het register van de tiende penning van Almkerk uit 1553 echter niet meer voorkomt aangezien dit bij de watervloed van 1532 ondergelopen was en volgens de kaart van het Land van Altena uit 1563 in laatstgenoemd jaar nog altijd onder water stond.

Verwijzingen

Kastelenlexicon
 

Publicaties:

Taco Hermans - Middeleeuwse woontorens in Nederland : de bouwhistorische benadering van een kasteelvorm, 2016 -- blz 142-143 (met illustratie)

M. van Boven - Kastelen in Brabant; van burcht tot landhuis, 1982 -- blz 13,157

H. Sarfartij - Verleden land; archeologische opgravingen in Nederland, 1981 -- blz 149 (met illustratie)

H. Halbertsma - Werkendam : Voormalig kasteel Muilwijk, 1977 -- blz 136-138 (met illustratie)