KastelenInNederland.nl

Nieuwendoorn / Nuwendoorn

YouTube

Heden ten dage...

Plaats
Krabbendam
Gemeente
Schagen
Provincie
Noord-Holland
Coördinaten RD x - y
109,300 - 527,850
Coördinaten dec nbr -ol
52.735667 - 4.710692
Toegankelijk
Gehele jaar
Commentaar? hier
Datum gegevens
di 20 oktober 2015
Geraadpleegd (12 mnd)
1648
 

Locatie:

Ten oosten van het Noordhollands kanaal en van de in de 13e eeuw opgeworpen Friese zeedijk, even ten noordoosten van Krabbendam.
De plaats van het kasteel is dus mede bewust gekozen omdat er een haven ('dore') en handel was.

Functies:

monument
monument

Over van middeleeuwse toestand:

Opgemetselde en deels herstelde muren en torens. Verder een geconsolideerde fundering.

Geschiedenis

Voldoet aan definitie
voldoet
 

Etymologie:

De naam van dit kasteel is een samenstelling van de middelnederlands woord nie of nuwe (=nieuw, pas gemaakt, pas verschenen) en het woord doorn/doren.

Het eerste deel van naam is duidelijk, maar het tweede deel ('doorn'/'doren') is moeilijker te verklaren. Zo worden er verschillende verklaringen geopperd die allemaal speculatief zijn:

Noordeloos was van mening dat het woord 'doorn' de betekenis had van stekel. Deze gedachten zijn gebaseerd op het feit dat de strategische positie van Graaf Floris V behoorlijk was versterkt, nadat de Nuwendoorn was gebouwd: 'een doorn in het vlees van de West-Friezen'.
Groesbeek suggereert een connectie met het keltische woord 'dore'. Een woord dat wij ook tegenkomen in bijvoorbeeld 'Dorestad' (Dorestad is een zeer oude naam van een plaats bij het tegenwoordige Wijk bij Duurstede). Dit woord, of afgeleiden hiervan, komen we normaliter niet tegen in het noordelijke gedeelte van Holland.
Het etymologisch woordenboek van J. de Vries vermeldt inderdaad het oudierse woord 'dorus' dat gerelateerd is aan het woord 'deur'
Het laatste leidt tot mijn persoonlijke verklaring (auteur).
Het middelnederlands kende de zelfstandig naamwoorden: 'dore', 'dure', 'doere' (=deur, poort), alsmede de voorzetsels dore, duere (=door (voorzetsel)). De geschiedschrijver in dienst van de Graven van Holland aan het eind van de 13e/begin van de 14e eeuw, Melis Stoke refereerde naar het kasteel als volgt:
"..Hi (=Floris V) hadde begonnen ten Nuwendoren.." en: "..Ende braken thuys ten Niwendueren.." Hij geeft dus aan dat het kasteel in een gebied is neergezet dat de naam 'Nuwendoren' of 'Niwendueren' droeg.

Naar mijn mening duidt de naam 'Nuwendoorn' op 'de nieuwe deur' in de betekenis van 'nieuwe doorgang'.

Zo zien we ook een plaatselijke etymologie van de naam 'Nieuwe Deuren'. De plaatselijk bevolking gaf deze naam aan een gebied met weilanden waar het 'Huys ten Nuwendoren' oorspronkelijk was neergezet. De naam 'Nieuwe Deuren' bleef vele eeuwen bewaard, zelfs nadat het kasteel was vernietigd en, tot zijn ontdekking in 1948, spoorloos was verdwenen.
'Thuys ten Nuwendoren' zou dus feitelijk 'het-Huis-bij-de-nieuwe-haven' betekenen.

Op het land Nyewendoren (een onderdeel van het grote land Weich) is ongeveer in het midden de Nuwendoren neergezet. De Nuwendoren is vernoemd naar het land Nyewen(nieuw)doren. Er was ook een "Oude"doren boven Eenigenburg, daar lag namelijk het land Doren.

Bouwgeschiedenis:

(Bouw)fase 1 - 1287 t/m 1366
Typologie
Rechthoekig kasteel
Afm. hoofdburcht (m)
31 x 31m
Zichtbare toestand:
Intact
Het Huis te Nuwendoorn, of kortweg de Nuwendoorn, werd tijdens de bestorming van de West-Friezen in 1296 in zijn geheel afgebroken, maar werd volledig herbouwd. Na 1366/1367 wordt ‘Huys ten Nuwendoorn’ niet meer genoemd (Groesbeek 1981, p. 288). Het kasteel is daarna min of meer in de vergetelheid geraakt.
(Bouw)fase 2 - 1366 t/m heden
Typologie
Rechthoekig kasteel
Zichtbare toestand:
Ruïne

Verwijzingen

URL Historisch
Wikipedia
Kastelenlexicon
 

Algemeen:

De teksten zijn met toestemming overgenomen van Ben Dijkhuis, Middeleeuwse Dwangburchten
http://www.dwangburchten.nl/nuwdoorn

Publicaties:

Guus van den Berg - 'Huys ten Nuwendoorn' Inventariserend veldonderzoek door middel van proefsleuven, 2009 -- blz 1-66 (met illustratie)

Guus van den Berg - Bureau onderzoek kasteelterrein 'Huys ten Nuwendoorn', gemeente Harenkarspel, 2007

Ben Dijkhuis - De Middeleeuwse dwangburchten van West-Friesland en Alkmaar, 2002 (met illustratie)

Jaap Renaud - Het Huis te Nuwendoorn, 1999 (met illustratie)

Hans Louis Janssen - 1000 jaar kastelen in Nederland, 1996

Johan Willem Groesbeek - Middeleeuwse kastelen van Noord-Holland, 1981 -- blz 287 - 291 (met illustratie)

D. Kransberg - Kastelengids van Nederland, 1979 -- blz 136 (met illustratie)

R.H.J. Klok - Archeologisch reisboek voor Nederland, 1977 -- blz 200 - 205 (met illustratie)

meer...