Ligging

Haanwijk 1, 5271 VG, Sint-Michielsgestel / Sint-Michielsgestel / Noord-Brabant
In het buurtschap Halder, ten noorden van Nieuw-Herlaer aan de oever van de Dommel.

Functies

Woning

Etymologie

Het huis werd vernoemd naar Johan van Hanwic, die hier in 1306 een huis bezat.

Typologie tekst

Het in 1649 gebouwde jachtslot is nog steeds de kern van het huidige huis. Waarschijnlijk is het vroegere huis ontstaan uit of met gebruikmaking van een boerenhoeve die in de zestiende eeuw reeds bestond.

Huidige toestand

De kern van het huidige huis wordt gevormd door het in 1649 gebouwde jachtslot, inclusief het torentje op het dak, eigenlijk een uit de kluiten gewassen dakruiter met ui-vormige spits.

Oudste vermelding

Brief van de Eindhovense schepenbank.

Bouwgeschiedenis

Hoe het er in 1308 heeft uitgezien, en wat voor huis hier gestaan heeft is niet bekend. Wel zeker is dat ene Johan van Hanwic met het goed beleend werd. De kern van het huidige huis stamt nog uit 1649, toen het jachtslot gebouwd werd. In zestiende eeuw is er sprake van een hoeve, die waarschijnlijk haaks op het slot stond. De ingangspartij werd in 1834 tijdens een verbouwing aangebracht. Indertijd werd een deel van het huis aan de westkant afgebroken, wat werd vervangen door serreachtige uitbouw onder een platdak. De huidige hoeve stamt uit de achttiende eeuw.

Bezitgeschiedenis

De naam Haanwijk duikt voor het eerst op in 1290. Ene Johan van Hanwick is dan procurator van de Tafel van de Heilige Geest te 's-Hertogenbosch. In 1308 verkoopt Arnold de Fine alias Van den Eijnde, wonende op Haanwijk een erfcijns aan Hendrik Swertvegher. In 1340 vinden we Aart Sterken en Aart Mutsaart als cijnsplichtigen voor Haanwijk. In 1409 woont er nog een Aart Sterken op Haanwijk. Het goed komt daarna in handen van Jan Aben. Waarschijnlijk is naast de familie Aben ook de familie Morre mede-eigenaar. Later worden Jan en Willem van Gerwen eigenaar van het goed. In 1570 is er sprake van Christoffel Gevaertsz., welke de tocht van een-vierde van de pachthoeve Haanwijk overdraagt aan zijn dochters Machteld en Elisabeth*. Er is echter in 1570 ook sprake van een Roelof Vastaarts die Haanwijk overnam van de familie van Gerwen. In 1599 wordt de hoeve met bijbehorende landerijen overgedragen aan Gregorius van der Meer Dirkz. Rond 1650 komt Haanwijk in het bezit van Jacob Zuerius alias Sweerts. Diens zoon Jacob Ferdinand Sweerts de Landas nam Haanwijk van zijn vader over.
Mogelijk kregen zoons Maarten Christiaan en Frederik Hendrik ook een deel. Na 1665 zijn Ferdinand Maarten Sweerts de Landas en zijn zuster Gratiana Louisa Hamel Bruinincx en haar echtgenoot Johan Jacob eigenaar. In 1695 wordt het goed verkocht aan Maarten Christian Sweerts de Landas, heer van Oirschot. Op vijvenvijftigjarige leeftijd huwde hij een zeventienjarig meisje, dat hem enkele kinderen schonk. Zijn dochter Christina Clementia en haar man Marc Willem du Tour erven het huis. In de achttiende eeuw was het huis in bezit van Onno Tamminga, baron du Tour, die het bij zijn dood in 1779 naliet aan zijn dochter Cornelia Elisabeth. Zij huwde met Charles Paul Louis Auguste de Senarclens de Grancy. Een van diens nakomelingen, Berthe Louise Elise, huwde mr. Nicolaas Johannes Bink, wiens familie het huis nog steeds bewoont. Sinds 1984 is het huis inclusief het landgoed eigendom van de Stichting Het Noord-Brabants Landschap.

Huidige situatie

Het huidige gebouw bestaat uit een herenhuis met een langgerekte zijvleugel waar tegenover in de achttiende eeuw een boerderij werd gebouwd. Het huis is gebouwd met baksteen en heeft een leien schilddak met een zeskantige dakruiter op de westelijke punt. Het huis heeft twee bouwlagen van vijf traveeën met zeslichtvensters. Vanwege de afbraak van het westelijke deel is de voorgevel niet symmetrisch meer. Tussen de vleugel en de boerderij bevinden zich twee binnenplaatsen afgesloten door een hek. Aan de voorzijde een binnenplein afgesloten door een hek. De lange oprijlaan begint in Halder naast kasteel Nieuw-Herlaer. De achterzijde ligt gelijk aan de weg. Onder de monumentenbescherming vallen naast het huis ook nog de dienstgebouwen, stal en muren; de parkaanleg, oranjerie met muren, boerderij met schuur en bakhuisje.

Algemeen:

Tekst: P.J. van der Wielen

Afbeeldingen

-Haanwijk gezien vanuit het oosten, tekening, O.G.H. Heldring, 1879, 10x19, Tilburg KUB, S 62.6/820.11 Haan (6)
-Haanwijk, tekening, A.J.M. Weimar, '79, 19,5x25, Tilburg, KUB S 62.6/820.11 Haan (5)
-Haanwijk vanuit het noorden, tekening, J. Bouman, 15,5x11,5, Tilburg, KUB S 62.6/820.11 Haan (2).
Extra publicaties:
Sasse van Ysselt, A.F.O. van, De Voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch, 1910, dl. II, p. 270, 282, 413

Publicaties:

Martin, T. - Kastelen in Brabant; van burcht tot landhuis, -- blz. 151
Oirschot, A.W.L. van - Middeleeuwse kastelen van Noord-Brabant : Hun bewoners en bewogen geschiedenis, -- blz. 75/77,76/77E
Tromp, H.M.J. - Kastelen in Brabant; van burcht tot landhuis, -- blz. 151