Ligging

Torenstraat, Schagen / Schageno / Noord-Holland

Functies

Trouwlokatie
Hotel / Restaurant
Zalenverhuur / feesten
Zalenverhuur / vergadering

Etymologie

Op zoek naar de verklaring van de naam van Schagen komen we verschillende betekenissen tegen. Een wat oudere verklaring luidt dat de naam Scagha een connectie heeft met het woord 'scheg', (=uitspringende kin, kleine kiel), waarbij tevens een vergelijking is te trekken met het oudnoorse woord oudnoorse woord 'skagi' (=uitspringende landpunt).

Ook in het etymologisch woordenboek van de Vries komen we dit soort betekenissen voor het woord 'scheg' tegen:

wigvormig stuk hout
verbreding van voor- en achtersteven
scherpe kin (gewestelijk betekenis)
dikke snee brood
In ieder geval iets dat "uitsteekt". Zo bestaat ook de deense plaatsnaam 'Skagen', dat is afgeleid van eerder genoemde oudnoorse 'skagi'. Kortom de naam Schagen zou dus oorspronkelijk de betekenis hebben van 'uítstekend of uítspringend stuk land' of 'landtong'. Dit zou dus duiden op een relatie met de zee. Op zich is het niet zo vreemd, want Schagen was in vroegere tijden inderdaad naast de zee gesitueerd.

Een andere verklaring die wij tegenkomen is de mogelijkheid dat naam 'Scagha' identiek is met het oudnederlandse woord 'scaga' (=bosje). Vergelijkbaar met het oudengelse woord 'sceaga'. De naam Scagha zou dus ook ontleend kunnen zijn aan de betekenis: 'bij het bos(je)'.

De naam Scagha komt voor het eerst voor in bronnen van voor 989, duidend op zes hoeven, die zijn overgemaakt aan de abdij van Egmond. De theorie dat er een permanente nederzetting was vanaf de 10e eeuw, wordt bevestigd door de aanwezigheid van een aantal belangrijke woonheuvels in en rond Schagen.

Huidige toestand

Omgracht terrein, waarop twee ronde hoektorens met rondboogfriezen en achtzijdige spitsen. In 1920 afgebroken.

Oudste vermelding

Er was mogelijk rond 1300 een houten voorganger.

Bouwgeschiedenis

Aan de zuidzijde van het Marktplein is de toegang naar het voormalige kasteel, waarvan, behalve het omgrachte grondvlak, wat tot begraafplaats dient, nog twee torens over zijn. Het was gebouwd door Heer Willem (een natuurlijken zoon van Hertog Albrecht, Graaf van Holland), die in 1394 de heerlijkheid Schagen van zijn vader verwierf. Eeuwen lang prijkte de schoorsteen van de wapenzaal met twee marmeren kolommen, "tijdens de tochten naar 't Heilige Land uit de bouwvallen van Karthago door Schagers medegebracht." In 1821 zijn zij naar België vervoerd.

In 1168 werd Schagen door Heer Allard van Egmond verbrand. In 1477 nam de Stadhouder van Holland het kasteel in.

Algemeen:

De teksten zijn met toestemming overgenomen van Ben Dijkhuis, Middeleeuwse Dwangburchten
http://home.planet.nl/~dijkh287/kastelen/index.htm

Publicaties:

Aa, A.J. van der - Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden, -- blz. DL.10 95
ANWB redaktie gidsen, - Kastelen in Nederland, -- blz. 176 - 176
Bertram, - Noord-Hollands Arcadia; ruim 400 Noord-Hollandse buitenplaatsen in tekening, -- blz. 277-279, (met illustratie)
Dijkhuis, B. - De Middeleeuwse dwangburchten van West-Friesland en Alkmaar, , (met illustratie)
Groesbeek, J.W. - Middeleeuwse kastelen van Noord-Holland, -- blz. 303 - 310, (met illustratie)
Kalkwiek, K.A. - Atlas van de Nederlandse Kastelen, -- blz. 138 - 139, (met illustratie)
Kastelenstichting Holland en Zeeland, - Kastelenstichting Holland en Zeeland, -- blz. 3 - 3, (met illustratie)
Kooijmans, L. - Pronk met Pen en Penseel : Cornelis Pronk (1691-1759) tekent Noord-Holland,
Kransberg, D. - Kastelengids van Nederland, -- blz. 138, (met illustratie)
Lennep, J. van - Merkwaardige kastelen in Nederland derde serie deel II,
Sarfartij, H. - Verleden land; archeologische opgravingen in Nederland, -- blz. 177 - 177
Timmer, F. - Een adelijke erfkwestie in Schagen, -- blz. 3-6, (met illustratie)