Ligging

Herengracht 1, Muiden / Muiden / Noord-Holland
Ten oosten van de plaats Muiden aan de monding van de Vecht.

Functies

Trouwlokatie
Zalenverhuur / vergadering
Museum
In de periode van 1 april tot 1 november zijn de mogelijkheden overdag echter zeer beperkt in verband met de rondleidingen door de museumzalen.

Huidige toestand

De funderingen, bestaande uit spaarbogen zijn gebouwd met de oorspronkelijke bakstenen uit de 13e eeuw. Het grootste gedeelte is uit de 14e eeuw. Omvangrijke herstel werkzaamheden zijn uitgevoerd in 1471 (achtkantige toren), 1522 en in 1895 (ingrijpende restauratie) en in 1968 (het poorthuis).

Historische betekenis

Floris V was de 9e graaf van Holland. Toen Floris amper anderhalf jaar oud was, sneuvelde zijn vader Willem II. Hij bezwoer dat de Friezen hiervoor zouden boeten. Met een leger trok hij naar West-Friesland (kop van Noord-Holland) en onderwierp de Friezen.
Om dit gebied te bestendigen liet Floris tal van kastelen bouwen (Eenigenburg, Medemblik, Nieuwendoorn, Nieuwburg, Middelburg, Wijdenes en Muiderslot).
Alle kastelen hebben een rechthoekig grondplan wat niet eerder in Nederland voorkwam. Hij liet zich waarschijnlijk inspireren door Edward I van Engeland of Philippe II van Frankrijk.
Het kasteel boette later in betekenis in. Door baljuw van het Gooi Pieter Cornelisz Hooft kreeg het kasteel weer (culturele) betekenis.

Bouwgeschiedenis

Het oorspronkelijke kasteel te Muiden werd waarschijnlijk gebouwd na het midden van de dertiende eeuw op initiatief van Floris de Vijfde. Het gebouw is in één keer opgetrokken.

Na de dood van Floris V in 1296 werd het Muiderslot verwoest. In 1370 werd echter weer een begin gemaakt met de herbouw van het slot op de oude fundamenten door Graaf Albrecht. Het kasteel is een vierkante waterburcht met op iedere hoek een ronde toren. Tussen de oostelijke torens bevindt zich de toegangspoort. Tegen de westelijke en de noordelijke kasteelmuur zijn gebouwen opgetrokken.

Bewoningsgeschiedenis

Na de dood werd het slot door bisschop Willem van Mechelen verwoest. Onder Graaf Albrecht wordt tussen 1369-1373 het kasteel weer hersteld op de oude grondvesten. Dit gebeurde door een baljuw. Vanaf dat moment wordt het kasteel bewoond door deze baljuws en een klein garnizoen. Er volgden in de 16e eeuw verschillende aanvallen van de Hertog van Gelre. In de 17e eeuw werd het kasteel nog geschikt gemaakt voor de moderne oorlogsvoering. Er worden wallen rond het kasteel aangelegd.
In 1609 werd P.C. Hooft aangesteld als baljuw en kastelein. Nadat Hooft in 1627 hertrouwd met Heleonora Hellemans wordt het Muiderslot het cultureel centrum van Holland. Hooft bleef tot aan zijn dood in 1647 in het Muiderslot..
Vanaf 1795 was het Muiderslot niet meer de ambtswoning van de baljuw. Het werd een kazerne voor Franse soldaten. Nadat er teveel en te zware oorlogsmaterialen in het slecht onderhouden kasteel waren opgeslagen, werd het in 1825 voor afbraak aangeboden. Door direct ingrijpen van de koning werd afbraak voorkomen. Van restauratie komt het echter nog niet. Pas in 1875 werd De Stuers aangesteld als chef referendaris voor de kunsten. Hij zet zich in voor het behoud van monumenten. In 1909 volgt een grootscheepse restauratie. Dankzij de inzet van Ton Koot werd het kasteel in de periode 1956-1975 ingericht en kwam het als museum beschikbaar.

Huidige situatie

Een van de meeste gave voorbeelden van een middeleeuwse vierkante burcht in Nederland. Een nagenoeg vierkant grondplan. Op de vier hoeken bevinden zich 4 uitspringende torens. Een uitspringende vierkante poorttoren bevind zich in het midden van de oostelijke weermuur. Tegen de noordmuur is het hoge huys gebouwd in 2 woonlagen met zolder.

Publicaties:

Aa, A.J. van der - Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden, -- blz. DL.7 1098
ANWB redaktie gidsen, - Kastelen in Nederland, -- blz. 171 - 173, (met illustratie)
Cruysheer, A.T.E. - Het Muiderslot; een archeologische begeleiding en een historische interpretatie, -- blz. 46-55
Groesbeek, J.W. - Middeleeuwse kastelen van Noord-Holland, -- blz. 255 - 271, (met illustratie)
Gulick, F.W. van - Nederlandse kastelen en landhuizen, -- blz. 307 - 314, (met illustratie)
Janssen, H.L. - 1000 jaar kastelen in Nederland,
Kalkwiek, K.A. - Atlas van de Nederlandse Kastelen, -- blz. 130 - 131, (met illustratie)
Koot, T. - Het Muiderslot als vechtkasteel, -- blz. 233 - 236, (met illustratie)
Kransberg, D. - Kastelengids van Nederland, -- blz. 130 - 132, (met illustratie)
Loosjes, A. - Kasteelen buitenplaatsen tuinen en parken van Nederland, , (met illustratie)
Mensch, P.J.A. van - Muiderslot, -- blz. 1 - 54, (met illustratie)
Molenaar, Y. - Het Muiderslot; fameux ende in 't ooghe leggende, -- blz. 1 / 180, (met illustratie)
Renaud, J.G.N. - De bouwgeschiedenis van het Muiderslot; een correctie op Berden, -- blz. 193 - 212, (met illustratie)
Renaud, J.G.N. - Graaf Floris V als burchtenbouwer, -- blz. 167, (met illustratie)
Robide van der Aa, L.P.E - Oud-Nederland in burgen en kasteelen, -- blz. 7, (met illustratie)
Schellart, A.I.J.M. - Het versterkte huis; kastelen in Nederland,
Wolf-Catz, H. - Kleine geschiedenissen van grote kastelen, -- blz. 69 - 76, (met illustratie)