Ligging

Pancratiusplein 44, 6411 JZ, Heerlen / Heerlen / Limburg

Huidige toestand

Restant van het kasteel van Herle. De overgebleven vierkante woontoren uit de 12e eeuw is in 1244 herbouwd of vergroot. De toren werd in 1757 en 1775 hersteld.

(RDMZ) Gelegen tussen de St. Pancratiuskerk en de Emmastraat. Opgetrokken uit breuksteen. Oorspronkelijk verdedigbare woontoren van de heren van Aare, XII; sinds 1244 deel van de stadsomwalling. Trapaanbouw grotendeels XVIII.

Historische betekenis

In de 13e eeuw is er een strijd gaande tussen Koenraad van Hochstaden, aartsbisschop van Keulen, en de hertog van Brabant waarbij in 1239 naar het schijnt Heerlen in de as wordt gelegd. In 1244 wordt er een vredesvedrag gesloten tussen Dirk van Ahr-Hoogstaden en de hertog, waarbij de eerstgenoemde de toestemming krijgt om een "munitio"(sterkte of burcht) te herbouwen.
In 1318 werd Heerlen als "oppidum" aangeduid, een term die juridisch wordt gezien als voorstadium van een stad. De vesting kon in tijden van nood bescherming bieden aan de bevolking.
Na de vrede van Munster (1648) is de vesting vermoedelijk in verval geraakt. In de achttiende eeuw zijn delen van de vestingmuren afgebroken en zijn de grachten en waterlopen in fases gedempt.

Bouwgeschiedenis

De Schelmentoren of gevangentoren is ooit onderdeel geweest van de middeleeuwse burcht Herle dat ook wel het Landsfort Herle werd genoemd. Deze burcht moet gebouwd zijn in de twaalfde of begin dertiende eeuw en heeft tot in de achtiende eeuw een militaire functie gehad.
De toren, die oorspronkelijk uit Kunrader steen was opgebouwd, dateert van het begin van de twaalfde eeuw en is mogelijk één van de oudste delen van het gehele fort en de kerk. De toren stond aanvankelijk volledig vrij en zou een woontoren zijn voor de graven van Ahr, waarop ze zich in tijden van nood konden terugtrekken.

Publicaties:

Win, J.Th.H. de - Kastelen in Limburg, -- blz. 80