Ligging

Den Haag / Den Haag / Zuid-Holland

Functies

Monument

Oudste vermelding

Het oudste gedeelte van het Binnenhof complex in Den Haag wordt gevormd door de gebouwen in het midden van het rechthoekige plein. Het hoge rechthoekige deel aan de oostkant, dat de rolzaal (de oude zaal) bevat. Daaraan is de rechthoekige Haagtoren en een grote ronde traptoren aan weerszijden van de westgevel, is het oudste huis dat graaf Willen II hier omstreeks 1250 heeft gesticht.

Bouwgeschiedenis

Het Binnenhof was vanaf de 13e eeuw de belangrijkste residentie van Hollandse graven en de enige waarvan nog onderdelen overeind staan. Dit is een betrekkelijk laat voorbeeld van een dergelijke residentie waarvan de ontstaansgeschiedenis globaal bekend is.
Naar thans algemeen wordt aangenomen, gaan de oudste onderdelen terug tot het tweede kwart van de dertiende eeuw, toen door Graaf Floris IV een woongebouw werd opgetrokken van ca. 24,5 x 9 meter. Het gebouw telt twee bouwlagen boven een overwelfde kelder en staat ongeveer op midden op een vrij groot terrein, het Binnenhof. Tot het oorspronkelijke bouwplan behoorde ook een grote zaal, maar of deze geheel is gerealiseerd, is niet zeker. Wel zijn er de fundamenten voor gelegd. Tussen ca. 1285 en ca.1295 is in opdracht van Graaf Floris V de huidige grote zaal (de zogenaamde Ridderzaal) over de oude fundamenten heen gebouwd. De Ridderzaal, die in zwaar gerestaureerde vorm nog steeds bestaat, was bedoeld als een uitsluitend een representatief gebouw, waarvan op goede gronden is betoogd, dat architectuur en rechtstreeks imitatie was van Westminster Hall in Londen. Floris kan hiermee hebben willen aantonen dat hij als vorst niet onder hoeft te doen voor de Engelse koning. De vraag is of dit complex vanaf het begin was versterkt door een gracht en een ommuring. We kennen wel de ommuring, zoals die was tegen het einde van de middeleeuwen. Deze bevat een drietal poorten: een aan de zijde van het Buitenhof (ter plaatse van de huidige stadhouderspoort), één aan de zijde van het Plein (ten noorden van de huidige Grenadierspoort) en één aan de zuidzijde (ter plaatse van de huidige Hofpoort).

Publicaties:

Aa, A.J. van der - Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden, -- blz. DL.3 543,567, DL.4 div.plaatsen
Janson, E.M.Ch.M. - Kastelen in en om Den Haag, -- blz. 13-18, (met illustratie)
Janssen, H.L. - 1000 jaar kastelen in Nederland, -- blz. 31, (met illustratie)
Kalkwiek, K.A. - De hertog en zijn burchten, -- blz. 196E (1528)
Kransberg, D. - Kastelengids van Nederland, -- blz. 142, (met illustratie)
Stöver, R.J. - Kastelen en buitenplaatsen in Zuid-Holland, -- blz. 214-219, (met illustratie)