Ligging

Driebergen / Utrechtse Heuvelrug / Utrecht
1 km ten noordoosten van Werkhoven

Bouwgeschiedenis

Oorspronkelijk een 13e eeuwse rechthoekige woontoren van 13,5 x 10,3 m. In het huidige gebouw is nog een zijde van de woontoren te zien (hoofdingang). De toren bezat dikke muren (1,3 m ) met grote bakstenen. De toren bestond uit een kelder met twee woonlagen en een zadeldak. De bovenste balklaag zijn zware eiken balken waarschijnlijk moerbalken. In het huidige gebouw bevinden zich mogelijk nog resten van de verbindingsmuren tussen de woontoren en de ommuring. Mogelijk is met 'castrum de Beverwerde' de toren bedoeld die op 27 augustus 1296 voor het eerst werd genoemd. In de tweede helft van de 13e eeuw zijn, mogelijk nog in opdracht van Zweder van Zuylen, aan de ommuring de zuidelijke en de westelijke hoektoren toegevoegd.

Bezitgeschiedenis

De oudst bekende bewoner, Zweder van Zuylen, behoort tot de groep, die de elect-bisschop Jan van Nassau steunt. Gijsbrecht IV van Amstel doet in 1274 een inval in Utrecht en de bisschop ziet zich genoodzaakt te vluchten. Zweder blijft fungeren als maarschalk van de bisschop. In het geheim belooft hij in 1278 Floris V van Holland te steunen bij het heroveren van Utrecht. Deze actie lukt en de bisschop mag weer terug naar Utrecht.
In 1283 sterft Steven van Wiltenburg; hij is de vader van Zweder. Na die tijd verblijft Zweder vaak bij zijn moeder op het kasteel Wiltenburg (bij Wassenaar?) en noemt zich daarom ook vaak Zweder van Wiltenburg.
Uiteindelijk wordt in 1290 de bisschop afgezet en Zweder richt zich op Holland. Pas zes jaar later, in 1296, komt er een nieuwe bisschop: Willem Berthout. Hij is blijkbaar een krachtig persoon, want hij laat alle Hollands-gezinden uit Utrecht zetten. Zweder verlaat ook de stad Utrecht en gaat op Beverweerd wonen. Na het overlijden van zijn vrouw Hillegonda, wordt Zweder echter door de bisschop niet beleend met Beverweerd, maar wel een familielid van zijn vrouw: Nicolaas van de Velde. Naast het kasteel wordt hij beleend met 40 morgen grond. Zweder blijft wel op het kasteel wonen tot zijn dood in 1304.
De 2e vrouw van Zweder, Bertha van Brakel, die zich na de dood van haar man, Bertha van Zuylen van Beverweerd noemt, hertrouwt met Gijsbrecht van Ruwiel. Nog steeds blijft de familie Van de Velde leenheer van Beverweerd. Na de dood van Nicolaas, wordt zijn zoon Gerrit van de Velde op 6 mei 1307 leenheer.
Bertha en Gijsbert krijgen een dochter Machteld. Zij trouwde met Otto van Ijsselstein. Als Otto in 1354 sterft, hertrouwt ze met Zweder van Vianen. Hiermee komt Beverweerd tot 1502 in het geslacht van Vianen.

Publicaties:

Aa, A.J. van der - Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden, -- blz. DL.2 391
Bardet, J.D.M. - Kastelenboek Provincie Utrecht,
Gulick, F.W. van - Nederlandse kastelen en landhuizen,
Janse, H. - Bolenstein en Beverweerd,
Janssen, H.L. - 1000 jaar kastelen in Nederland,
Kransberg, D. - Kastelengids van Nederland, -- blz. 68, (met illustratie)
Mark, R. van der - Omgrachte hofsteden in Zuid-Utrecht,
Schellart, A.I.J.M. - Kastelen en landhuizen in Utrecht in oude ansichten,
Schut, C. - Kastelen en buitenplaatsen op en om de Utrechtse heuvelrug,
Tromp, H.M.J. - Het gebied van de Langbroekerwetering en de versterkte huizen uit de dertiende en veertiende eeuw,
Vis, J. - Onze Excursie naar Utrecht en Neerlangbroek,
Wit, P.S.A. de - Woontorens in zuid-oost Utrecht,
Wit, P.S.A. de - Woontorens in zuidoost Utrecht,