Ligging

Hoofdweg 74, Loenen / Apeldoorn / Gelderland

Functies

Woning
Trouwlokatie
Kantoor

Huidige toestand

Het gebouw bestaat uit een souterrain, drie bouwlagen en een kapverdieping onder een met leien gedekt, samengesteld zadeldak. Op de nok een houten klokkentorentje met aan de voorzijde een smeedijzeren torenmuurwerk van H. Braakman(1860) en inwendig twee klokken van H. Kemper (1724 en 1728). In de toren een opgestelde klok van J.A. Grave (1717). De achter- en zijgevels hebben zogenoemde Gelderse gevels met in- en uitzwenkende contouren van laat-gotisch/renaissance karakter. De gevels bevatten vele bouwsporen van dichtgemetselde vensters, gotische driepassen en accoladevormige ontlastingsbogen.

Vóór 1557 schijnt het kasteel al te hebben bestaan, zij het in een andere constructie. Hiervan is niet veel bekend. De kelders hebben vloeren met stenen die dateren uit 1300. De uit deze tijd afkomstige constructie schijnt verwoest te zijn bij gevechten om en nabij 1354. Hierna is het een boerenhoeve geweest totdat Wijnand Hacfort er een kasteel liet bouwen. Een nakomeling van Wijnand Hacfort, Baron Olivier Hacfort, gaf het kasteel aan het eind van de achttiende eeuw een classicistisch aanzien, het kasteel werd "gedraaid". Wat eerst de achterkant van het kasteel was, werd de voorkant met een neoclassistische gevel. De bakstenen muur werd met pleisterwerk gladgestreken. De ophaalbrug aan de zuidzijde werd weggehaald en er kwam een houten loopdek, gedragen door houten jukken met gemetselde brughoofden. Ook een nieuw lanenstelsel werd aangelegd
Op de timpaan is het wapen van de familie Hacfort aangebracht. Het wapen is in goud met rode dwarsbalk en drie leliën met een zittende en twee staande hazewindhonden.
Aan achterzijde nog 16e eeuwse delen. Delen van de inventaris van de kapel zijn in de Waterstaatskerk van Loenen terecht gekomen.

Bewoningsgeschiedenis

In 1557 is Kasteel ter Horst gebouwd door de toenmalige burgemeester van Arnhem Wijnand Hacfort. Op het landgoed waar dit kasteel staat, werd in 1792 door zijn nazaten bij een grote verbouwing koetshuizen en stallen neergezet. Een spijker, later gebruikt als oranjerie, diende als opslagplaats voor graan. Een schuilkapel in de koetshuizen was toevluchtsoord voor de katholieken die toen hun geloof niet vrijuit mochten praktiseren.

Zeven generaties lang bleef Kasteel ter Horst eigendom van de familie Hacfort. Omstreeks 1875 kwam dit kasteel in handen van Ferdinandus van Wijnbergen die toen trouwde met een van de Hacforts. In de jaren kort daarop volgden de families Van Lijnden en Van Leeuwen als eigenaren van dit kasteel.
In 1933 kocht de heer Hendrik Russelman, eigenaar van een houthandel in Zaandam, het landgoed met kasteel en al. Bij zijn overlijden werd mevrouw Russelman-Koster eigenaresse in 1947. Haar zoon en opvolger, Henk Russelman, die ook de houthandel op het landgoed voortzette, overleed in 1995. Schoondochter mevrouw Russelman -Van Voorst van Beest en zoon Alexander Russelman gingen de uitdaging aan en zijn sinds 1998 de rechtmatige eigenaren van kasteel ter Horst

Publicaties:

Aa, A.J. van der - Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden, -- blz. DL.5 853
ANWB redaktie gidsen, - Kastelen in Nederland, -- blz. 104 - 104
Diessen, H.R. - Buitenplaatsen op de Oost-Veluwe : inventarisatie 1980: deelrapport II : resultaten per buitenplaats,
Eliens, F.M. - Middeleeuwse kastelen van Gelderland, -- blz. 309 - 312, (met illustratie)
Flokstra, M. - Kastelen in het land van Kessel,
Jager, J.J. - Kastelen op de Veluwe : inventarisatie en vergelijking,
Janssen, H.L. - 1000 jaar kastelen in Nederland,
Jongsma, H. - Kasteelen, buitenplaatsen, tuinen en parken van Nederland deel 2,
Kalkwiek, K.A. - De hertog en zijn burchten,
Veen, J.S. van - Het Huis ter Horst te Loenen,
Veen, J.S. van - Het huis ter Horst of Wilperhorst,
Vink, S.A. - Landgoederen in Gelderland : deelgebied het oostelijk deel van de Veluwe,
Werner, H.M. - Geldersche kasteelen beschreven en afgebeeld : historie, oudheidkunde, genealogi, -- blz. Dl 2, 239-248, (met illustratie)
Zandstra, E. - Kastelen en huizen op de Veluwe, -- blz. 87