Ligging

Drostestraat 20, Amerongen / Utrechtse Heuvelrug / Utrecht
Aan de voet van de Amerongse berg in de uiterwaarden van de Nederrijn.

Functies

Museum

Typologie tekst

Het oudste kasteel bestond uit een versterkte woontoren omringd door een gracht.

Bouwgeschiedenis

De gebroeders Henric en Diederic Borre krijgen omstreeks 1286 van graaf Floris V toestemming om bij het dorpje Amerongen een versterkt huis te bouwen. Deze twee personen, waarvan het nageslacht de geschiedenis inging met de naam Borre van Amerongen, zijn de grondleggers van het nu ruim 700 jaar oude kasteel.
Het kasteel was destijds een woontoren omringt door een gracht.
Dit kasteel werd een aantal keren uitgebreid, maar het gebouw kreeg het ook zwaar te verduren door oorlogsgeweld. Zo werd in 1420 tijdens de Hoekse en Kabeljauwse twisten, het dorp Amerongen platgebrand en het kasteel grotendeels verwoest. Vanaf de plek waar het kasteel stond, kon men de scheepvaart over de Rijn en het verkeer over de landrug controleren. Dit was de hertog van Gelre een doorn in het oog en het kasteel, dat vlak bij zijn grensgebied lag, werd in 1427 door de Geldersen verwoest. Grote herstel werkzaamheden aan het kasteel vonden tussen 1432 en 1437 plaats. Ook toen het kasteel in bezit gekomen was van de Van Reede's werd het meerdere malen bedreigd. Zo viel het huis in 1584 in handen van de Spanjaarden en werd het in 1673 door de Fransen geheel verwoest.
Het huis dat na deze aanval in opdracht van Godard Adriaan van Reede en zijn echtgenoot Margaretha Turnor werd gebouwd is het huis wat er nu nog staat.

Bezitgeschiedenis

Een akte uit 1286 vermeldt het ontstaan van het oorspronkelijke kasteel. Graaf Floris V gaf in dat jaar de broers Borre als leenmannen toestemming het 'huys te doen timmeren'. In de eeuwen daarna werd het door diverse families bewoond en betwist.
In 1557 kwam het kasteel in het bezit van Goert van Reede van Saesveld. De van Reedes zouden meer dan drie eeuwen op het kasteel wonen.
In 1853 erfde Elisabeth Mary het kasteel. Zij verkocht het in 1879 aan haar neef Godard J.G.C. graaf van Aldenburg Bentinck. Deze bracht gedurende zestig jaar diverse moderniseringen aan in het kasteel en vergaarde kostbare bezittingen. Hij bood in het kasteel onderdak aan de gevluchte Duitse keizer Wilhelm II van 1918 tot 1920.

De nazaten van graaf Aldenburg Bentinck waren de laatste eigenaren. Zij verkochten in 1977 kasteel en inboedel aan de Staat der Nederlanden.

Huidige situatie

In 1673 herbouwd in Hollands classicistische stijl.

Publicaties:

Aa, A.J. van der - Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden, -- blz. DL.1 143, DL.13 545
ANWB redaktie gidsen, - Kastelen in Nederland, -- blz. 128 - 128
Bardet, J.D.M. - Kastelenboek Provincie Utrecht, -- blz. 14 - 17, (met illustratie)
Bunt, A.W. van der - Amerongen,
Groningen, C.L. van - De Utrechtse Heuvelrug,
Janssen, H.L. - 1000 jaar kastelen in Nederland,
Kalkwiek, K.A. - Atlas van de Nederlandse Kastelen, -- blz. 108 - 109, (met illustratie)
Loosjes, A. - Kasteelen buitenplaatsen tuinen en parken van Nederland, -- blz. 13, (met illustratie)
Mark, R. van der - Omgrachte hofsteden in Zuid-Utrecht,
Olde Meierink, L.H.M. - Kastelen en ridderhofsteden in Utrecht, -- blz. 114 - 119, (met illustratie)
Pierson, M.H.A. - De Heerlijkheid Amerongen in de 17de en 18de eeuw : Een Heerlijkheid en haar bewoners,
Pierson, M.H.A. - De Heerlijkheid Amerongen in de 17de en 18de eeuw : deel 2: Strafrechtspraak,
Ruempol, E. - Het huis te Amerongen,
Schellart, A.I.J.M. - Kastelen en landhuizen in Utrecht in oude ansichten,
Schut, C. - Kastelen en buitenplaatsen op en om de Utrechtse heuvelrug,
Tromp, H.M.J. - Kasteel Amerongen, -- blz. 1, (met illustratie)
Tromp, H.M.J. - Kastelen langs de Wetering III,
Wit, P.S.A. de - Woontorens in zuid-oost Utrecht,
Wit, P.S.A. de - Woontorens in zuidoost Utrecht,
Zijlstra, B. - Sulcken hecht werck het is : De bouw van Kasteel Amerongen in de jaren 1673 - 1684,