Ligging

Waardenburg / Neerijnen / Gelderland
Ten oosten van de spoorlijn Culenborg - Den Bosch Net binnen de dijk van de Waal

Functies

Woning
Museum
Kantoor

Etymologie

Burcht aan of in een waard, een buitendijks gebied.

Huidige toestand

Grotendeel omgrachte hoefijzervormig kasteel met een voorplein. De restauratie is in mei 2009 voltooid.

Oudste vermelding

Op 5 augustus 1265 gaf graaf Otto II van Gelre toestemming aan Rudolph de Cock om te "timmeren", maar het bouwwerk mocht niet meer kosten dan 300 Leuvense Ponden.

Bouwgeschiedenis

De eerste woontoren uit 1265 is waarschijnlijk een houten toren geweest. Hij stond vermoedelijk op het voorplein mogelijk op een motte. In 1283 werd een zaal en een ronde toren opgetrokken (nu verdwenen). In 1355 liet Johan de Cocq, de 4e heer van Waardenburg aan de oostzijde een grote vierkant donjon met ringmuur en een voorburcht bouwen. Deze zware verdedigingstoren had vier verdiepingen. Bij inneming van het kasteel door de prins van Oranje in 1574 werd de gehele zuidkant vernield. Het kasteel bleef onbewoond tot 1627. Johan Vijgh wilde de ruïne weer bewoonbaar maken maar moest stoppen wegens geldgebrek. Het huis raakte weer in verval. In 1895 wilde Jacob baron van Pallandt het kasteel bewonen en liet het restaureren.

Huidige situatie

Aan de grachtzijde is een restant van een laat 13e eeuwse ringmuur. Aan de oostzijde werd in de 14e eeuw een vierkante donjon met traptorentje opgetrokken die in verlaagde vorm nog steeds bestaat

Publicaties:

Aa, A.J. van der - Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden, -- blz. DL.12 31
ANWB redaktie gidsen, - Kastelen in Nederland, -- blz. 119 - 119
Bierens de Haan, J.C. - Geldersche kasteelen; tot defensie en eene plaissante wooninge, -- blz. 24, (met illustratie)
Dell'aira, R. - Over een zeventiende-eeuwse steen van de families Van Bronckhorst en Vijgh in kasteel De Waardenburg,
Eliens, F.M. - Middeleeuwse kastelen van Gelderland, -- blz. 231 - 237, (met illustratie)
Goelst Meijer, A.F. van - Kasteel de Waardenburg, -- blz. 1 - 28, (met illustratie)
Goelst Meijer, A.F. van - De belegeringen van kasteel Waardenburg in 1573 en 1574,
Haagen - Kasteel Waardenburg; weerbaar en veelzijdig, -- blz. 1-144, (met illustratie)
Janssen, H.L. - 1000 jaar kastelen in Nederland,
Kransberg, D. - Kastelengids van Nederland, -- blz. 59, (met illustratie)
Löffler, E.P. - Kasteel de Waardenburg door Roelant Savery: een reconstructie, -- blz. 1-5
Poell, J. - Dr. Faust, het spook van de Waardenburg,
Renaud, J.G.N. - Kastelen in het Rivierklei gebied,
Renaud, J.G.N. - Culemborg ; Waardenburg,
Schellart, A.I.J.M. - Het versterkte huis; kastelen in Nederland,
St. Vrienden der Geldersche Kasteel, - St. vr. Geldersche kasteelen 1965-1975,
Vermeulen, F.A.J. - De Tielerwaard,
Zandstra, E. - Kastelen en huizen in de Betuwe, -- blz. 104 - 104, (met illustratie)