Ligging

Nijenbeekseweg bij 56, Voorst / Voorst / Gelderland
Direct aan een dode IJsselarm gelegen.

Historische betekenis

In 1343 volgde Reinald III zijn vader op als hertog van Gelre. Enkele jaren na zijn aantreden gebeurde het dat een van Reinalds raadslieden, Gijsbert van Bronckhorst, in conflict kwam met de bisschop van Utrecht. Reinald zag zich gedwongen de zijde van zijn Gijsbert te kiezen, waarop de bisschop van Utrecht steun zocht bij de vijanden van de Bronckhorsten, de Heekerens. Kort daarop echter liep Reinald over naar de zijde van de Heekerens, waarop de Bronkhorsten hun steun zochten bij Reinald’s broer Eduard. De strijd duurde enige jaren met tussenpozen voort, totdat Reinald bij de Slag bij Tiel beslissend werd verslagen en door zijn broer gevangen werd genomen. Hoewel Reinald enige jaren nabij Arnhem gevangen zat, werd hij rond 1365 naar de Nijenbeek overgebracht, waar hij tot aan de dood van zijn broer in 1371 verbleef. Volgens de overlevering liet Reinald zich de culinaire geneugten des levens goed smaken, waardoor hij dusdanig in omvang toenam, dat men bij zijn uiteindelijke vrijlating een stuk uit de muren moest breken om de hertog zijn vrijheid te kunnen geven.

Bezitgeschiedenis

De naam komt in 1266 voor het eerst voor in de geschriften, waarschijnlijk was de Nijenbeek reeds in 1230 gebouwd. Het kasteel, dat in zijn beginjaren nog aan alle zijden door de rivier omsloten werd, was in deze tijd nog in het bezit van ene Theodericus (Dirk), ridder en heer van de Nijenbeek. Het bestond toen nog slechts uit de woontoren en van enige aanbouwen was nog geen sprake. Spoedig daarna kwam het echter in het bezit van de graven van Gelre, die er honderden jaren lang hun greep op zouden behouden. Vanaf het einde van de veertiende eeuw, werd het kasteel als leen in handen gegeven van het geslacht Van Steenbergen.

Huidige situatie

Vervallen monument, niet of slecht geconsolideerd (eigen waarneming, 14/07/1990).

Publicaties:

Aa, A.J. van der - Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden, -- blz. DL.8 197
ANWB redaktie gidsen, - Kastelen in Nederland, -- blz. 115 - 115
Bollebakker, H. - Restauratie van de Nijenbeek urgent, -- blz. 18-19, (met illustratie)
Eliens, F.M. - Middeleeuwse kastelen van Gelderland, -- blz. 321 - 326, (met illustratie)
Harenberg, E.J. - Kastelen rond Zutphen II,
Janssen, H.L. - 1000 jaar kastelen in Nederland, -- blz. 85
Kalkwiek, K.A. - De hertog en zijn burchten, -- blz. 126,139,127E
Kransberg, D. - Kastelengids van Nederland, -- blz. 51, (met illustratie)
Kuipers-Verbuijs, M.J. - Ruïnes in Nederland, -- blz. 158, (met illustratie)
Zandstra, E. - Kastelen en huizen op de Veluwe, -- blz. 90, (met illustratie)