Ligging

Loevestein 1, Poederoijen / Zaltbommel / Gelderland
Slot Loevestein ligt in de uiterste west hoek van de Bommelerwaard, op de grens van Holland, Brabant en Gelderland, daar waar de Maas en de Waal samenvloeien.

Functies

Zalenverhuur / feesten
Museum
Zalenverhuur / vergadering
Bed & Breakfast

Etymologie

Lang is aangenomen dat Loevestein verwijst naar Dirc Loef. Er zijn meer mogelijkheden om de naam te verklaren. Het kasteel kan zijn naam ontlenen aan de ‘loeve’ (luifel) boven de ingang. Loevestein kan ook verwijzen naar het ‘loeve stein’, het tweede of andere stein (huis). Maar een verwijzing naar de naam van Dirc Loef is niet uit te sluiten. Dan kan Loevestein gelezen worden als het ‘steen of stein’ (huis) van Loef.

Huidige toestand

Zeer goed bewaarde gebleven middeleeuws kasteel.

Oudste vermelding

Bij de verzoening op Allerheiligen (1 november) 1368 behield Dirk slechts -het huus van Loeversteyn, mit sinen vorborghe ende grachten-. De rest kwam aan de nu meerderjarige Willem van Horne en Altena, die ook het eventuele kooprecht ter waarde van 3500 Brabantse mottoenen, van het slot kreeg. Uit het bovenstaande blijkt dus dat Loevestein al in 1368 bestond.

Bouwgeschiedenis

Zoals vrijwel elk kasteel is Loevenstein van een eenvoudig bouwwerk uitgegroeid tot een complex.
Het huidige Slot Loevestein is in fasen gebouwd vanaf omstreeks 1358.
Aanvankelijk een woontoren met een buitenwerkse maat van circa 10,5 bij 11 meter en een muurdikte van gemiddeld 2 meter. De oorspronkelijke woontoren werd opgenomen in de voorburcht.
Het zal nooit de bedoeling van Dirc Loef zijn geweest een vrijstaande toren te bouwen. Bouwsporen verraden dat bij de bouw al rekening is gehouden met een uitbreiding. Het is duidelijk dat men de toren in een later stadium wilde verhogen: er was al gerekend op latrines op toekomstige verdiepingen.

Tussen 1360 en 1368 is tegen de westzijde van de Riddertoren een zaal gebouwd met een buitenwerkse maat van 11 bij 34 meter. Aan deze zaalbouw werd een tweede vierkante toren toegevoegd, de Keuckentoren. Deze had dezelfde afmetingen als de Riddertoren: 10,5 bij 11 meter. Omdat deze toren aan de zuidoostzijde van de zaal lag, kreeg het complex een U-vorm. De zaalvleugel, ook wel "huus" genoemd, werd binnen het complex de residentie van Dirc Loef, zijn familie en huishouding.

Huidige situatie

De hoofdburcht, opgetrokken in rode baksteen, bestaat uit een vrijwel noord-zuid lopend hoofdgebouw met tegen de oostgevel gebouwde vierkante torens, de zuidelijke of keukentoren, ook wel de Maastoren genoemd en de noordelijke of Riddertoren, ook wel de Waaltoren genoemd. Laatstgenoemde toren steekt aan de noordwand vier meter uit. Deze torens zijn door een schildmuur, waarin de uitspringende poorttoren staat, met elkaar verbonden.
Tegen de westgevel werd een vierkante traptoren uitgebouwd. Het hoofdgebouw wordt nu gedekt met een groot zadeldak, dat aan de zuidzijde wordt afgesloten door een topgevel, aan de noordzijde door een schuinaflopend dakschild. De torens zijn voorzien van ingesnoerde achtkantige spitsen. Alle daken zijn met leien gedekt. De hoofdburcht bestaat uit een kelder, drie verdiepingen en een zolder.

Publicaties:

Aa, A.J. van der - Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden, -- blz. DL.7 399, DL.13 989
Andel, G. van - Den Ham en Loevestein : twee kastelen met hetzelfde grondplan,
Andel, P. van - Zes eeuwen Loevestein,
ANWB redaktie gidsen, - Kastelen in Nederland, -- blz. 108 - 108, (met illustratie)
Blom, T.M. - De kastelen in de Bommelerwaard,
Boonzayer, C.G. - Geschiedkundige aanteekeningen betrekkelijk het Slot Loevestein,
Caminada-Voorham, A.M.G. - Loevestein, een fort aan de grens van Ho, -- blz. 1 - 176, (met illustratie)
Eliens, F.M. - Middeleeuwse kastelen van Gelderland, -- blz. 218 - 223, (met illustratie)
Eliens, F.M. - Het slot Loevestein, , (met illustratie)
Hardenberg, H. - De stichting van het slot Loevestein,
Hartog, H. - 's Rijks kastelen,
Janssen, H.L. - 1000 jaar kastelen in Nederland,
Kransberg, D. - Kastelengids van Nederland, -- blz. 45, (met illustratie)
Makken, B. - De voorlopige afbeelding van het slot en fort Loevestein te Brakel in Gelderland,
Makken, B. - De iconografie van het slot Loevestein,
Makken, B. - Het slot Loevestein, -- blz. 1-31, (met illustratie)
Stamkot, B. - Slot Loevestein, -- blz. 1 - 32, (met illustratie)
Stamkot, B. - Kijkgids Loevestein,
Vermeulen, F.A.J. - De Bommelerwaard,
Zandstra, E. - Kastelen en huizen in de Betuwe, -- blz. 80 - 87, (met illustratie)