Ligging

Broekhuizerlaan 2, Leersum / Utrechtse Heuvelrug / Utrecht
Ten zuiden van de weg Doorn Leersum

Functies

Kantoor

Etymologie

De naam is waarschijnlijk afgeleid van 'broek' dat laag land betekent.

Huidige toestand

Het huidige gebouw is uit 1810 van de Amsterdamse architect Bartold Willem Hendrik Ziesenis. Een kapitaal gebouw van drie verdiepingen.

Oudste vermelding

Rond 1400 duikt de naam Broekhuizen. Het komt voor in een lijst van leenmannen van de domproost.

Bouwgeschiedenis

De oudste afbeeldingen zijn de tekeningen van Roelant Roghman (1646). Hierop is een omgracht gebouwencomplex te zien. Het belangrijkste gebouw heeft twee woonlagen met een zadeldak tussen trapgevels en met dakhuizen met Vlaamse gevels. Aan de achterzijde lage een verdiepingloze vleugel. Aan de korte zijde bevonden zich ook twee verdiepingloze vleugels onder pannen zadeldaken en een tweebeukig gebouw. De gebouwen kunnen in 1630 gedateerd worden. Dit huis is waarschijnlijk gebouwd door Willem van Oostrum.
Waarschijnlijk is het rechthoekige eiland nog de oude kasteelplaats.

Bezitgeschiedenis

In de Stichtse oorkonden komen reeds in de 13e eeuw personen met de naam Broechusen voor. Het is mogelijk dat telgen uit het gelijknamige Geldersche geslacht Van Broechusen naar het gebied van de Langbroeker Wetering zijn getogen.
De eerste maal dat het huis zelf in de bronnen voorkomt is rond 1400. De familie had aardig wat land in leen van de Domproosdij en van de bisschop van Utrecht. Tezamen met de Bedelaarskamp en de Molenkamp vormde dit in 1400 "dat goet te Broechhusen". Dit goed dat door singels en grachten werd omgeven, is mogelijk een overblijfsel geweest van een versterkt huis. In dat licht krijgt een vermelding in het leenregister van de Domproost zin.

Publicaties:

Aa, A.J. van der - Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden, -- blz. DL.2 762, DL.14 692
Bardet, J.D.M. - Kastelenboek Provincie Utrecht,
Blekkenhorst, T. - Schevichoven: niet zomaar een boerderij,
Groningen, C.L. van - De Utrechtse Heuvelrug,
Gulick, F.W. van - Nederlandse kastelen en landhuizen,
Mark, R. van der - Omgrachte hofsteden in Zuid-Utrecht,
Olde Meierink, L.H.M. - Kastelen en ridderhofsteden in Utrecht, -- blz. 152
Schellart, A.I.J.M. - Kastelen en landhuizen in Utrecht in oude ansichten,
Schut, C. - Kastelen en buitenplaatsen op en om de Utrechtse heuvelrug,
Tromp, H.M.J. - Kastelen langs de Wetering III,
Tromp, H.M.J. - Broekhuizen te Leersum,
Tromp, H.M.J. - Het gebied van de Langbroekerwetering en de versterkte huizen uit de dertiende en veertiende eeuw,
Wagenaar, C.W. - De Ridderhofstad "Broekhuysen",
Wit, P.S.A. de - Woontorens in zuid-oost Utrecht,
Wit, P.S.A. de - Woontorens in zuidoost Utrecht,