Ligging

Velserenderlaan 2, 2082 LA, Santpoort-Zuid / Velsen / Noord-Holland
Langs de doorgaande heerbaan Haarlem - Alkmaar is op een smalle strook Holland (tussen Wijkermeer en de kust) is Brederode gesticht. Tegenwoordig ten westen van Santpoort-zuid.

Het kasteel Brederode is in de middeleeuwen op een uitloper van een standwal gebouwd. De uitloper van de strandwal is zuidwest-noordoost georiënteerd en verdwijnt ter plaatse van de ruïne onder het veen. Het middeleeuwse kasteel is op deze wijze gelegen op een stevige ondergrond en aan drie zijden omgeven door veen.

Functies

Monument

Etymologie

De naam Brederode zou herleid kunnen worden van 'brede-rode' = breed stuk bosgrond dat gerooid en bewerkt werd, om er bouwland van te maken.

Typologie tekst

Het 14e eeuwse kasteel is een typisch voorbeeld van een vierkant kasteel zoals het Muiderslot.

Huidige toestand

Geconsolideerde ruïne. Bestaande uit de hoofdburcht en de voorburcht. De Noordtoren is hersteld.
Momenteel (dec 2010) vindt een restauratie van Brederode plaats. Deze restauratie gaat nog tot 2014 duren.
Zie Consolidatie Ruïne van Brederode

Oudste vermelding

Het oudste kasteel is waarschijnlijk een woontoren. De bouw van het kasteel zoals de plattegrond aan geeft is ontstaan aan het einde van de 14e eeuw.

Historische betekenis

Kasteel Brederode heeft een belangrijke rol gespeeld in de Hollandse geschiedenis. Dit omdat de Brederode's als drost of dapifer een belangrijke rol in het grafelijk gevolg speelde. Daarnaast heeft de familie Brederode de rol van baljuw in Velsen en omgeving. Ook bezitten de Brederode's uitgebreide gebieden in Holland, de Alblasserwaard, Noordeloos en Dordrecht.
Vooral tijdens de Hoekse en Kabeljauwse twisten speelt Reinout van Brederode en het kasteel Brederode een grote rol.

Bouwgeschiedenis

Door een (bastaard) zoon van de Graaf van Holland gesticht kasteel. Gezien de plattegrond en de min of meer directe lijn met de Graaf van Holland, mogen we aannemen dat Brederode in de traditie van de kastelen van Floris V is gebouwd.
Mogelijk bestond er in 1282 een woontoren. Pas na 1300 zijn er grote bedragen door Hendrik I van Brederode besteed. In 1351 is het kasteel belegerd door de kabeljauwen tijdens de Hoekse en Kabeljauwse twisten. Hierbij werden blijden en evenhoge ingezet. Daarna hebben de kabeljauwse Kennemers nog het nodige aan verwoesting aangebracht. Midden 14e eeuw werd het kasteel grotendeels herbouwd. In 1426 werd het kasteel opnieuw belegerd door de Haarlemmers. Hierbij werd het zuidelijk gedeelte verwoest. De Brederode's verhuisden naar Batestein te Vianen.
Pas nÁ 1464 werd het Noordelijk deel hersteld. Jolande de Lailang vestigde zich in 1474 op het kasteel. De verwoesting hebben veel puin opgeleverd. Hiermee is het noordelijk deel opgevuld en er is een ronde grondkeringsmuur gebouwd. In 1491 werd het kasteel geplunderd door Duitse soldaten, het kasteel raakt in verval. In 1573 werd Brederode opnieuw geplunderd en in brand gestoken door Spaanse troepen. De noordmuur werd opgeblazen en viel in de gracht.
Na 1600 raakt het overbleven deel onder het duinzand.
Mede door toedoen van Victor de Stuers en mr. A.J. Enschedé werd in 1860 de ruïne hersteld en geconsolideerd.

Bewoningsgeschiedenis

Het kasteel is gedurende zijn relatief korte perioden van welstand altijd in het bezit gebleven van de Brederode's.
In 1679 is het kasteel (ruïne) door de dood van Wolfert van Brederode (de laatste uit de mannelijke lijn) aan de staat gekomen.

Publicaties:

Aa, A.J. van der - Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden, -- blz. DL.2 712
Allan, A.J. - De ruïne van Brederode, -- blz. 1 - 56, (met illustratie)
ANWB redaktie gidsen, - Kastelen in Nederland, -- blz. 174 - 175, (met illustratie)
Bergh, L.Ph.C. van den - Aantekeningen over den oorsprong van het geslacht van Brederode, -- blz. 183 - 196
Brederode, J.J. van - Het geslacht van Brederode, -- blz. 1 - 50, (met illustratie)
Calkoen, H.J. - Velsen, -- blz. 56 - 62, (met illustratie)
Dek, A.W.E. - Genealogie der heren van Brederode, -- blz. 105 - 146
Donkersloot, W. - 'So aerdig als 't ons pen of stift sou kunnen geven'; tekeningen, prenten, schilderijen en kaarten van de ruïne van Brederode (1537 - 1750), -- blz. 49-101, (met illustratie)
Fransen Jz., P. - De ruïne van Brederode,
Gouw, J. ter - Nog een woord over Dirk Drossaet, -- blz. 345 - 346
Gouw, J. ter - Over den oorsprong van het geslacht Brederode., -- blz. 1 - 31, (met illustratie)
Groesbeek, J.W. - Middeleeuwse kastelen van Noord-Holland, -- blz. 73 - 81, (met illustratie)
Gulick, F.W. van - Nederlandse kastelen en landhuizen, -- blz. 300 - 306, (met illustratie)
Hartog, E. den - Jaarboek 2004; De archeologie van Teylingen en Brederode, -- blz. 59-114, (met illustratie)
Hartog, E. den - Over een waerachtich abconterrfeytsel, -- blz. 183-217, (met illustratie)
Hermans, D.B.M. - De ruïne van Brederode, -- blz. 2 - 24, (met illustratie)
Hermans, D.B.M. - De ruïne van Brederode,
Hermans, D.B.M. - Over een waerachtich abconterrfeytsel, -- blz. 183-217, (met illustratie)
Immerseel, R.H.M. van - Kastelenstichting Holland en Zeeland; jaarboek 2005, -- blz. 49-101, (met illustratie)
Janssen, H.L. - 1000 jaar kastelen in Nederland,
Kalkwiek, K.A. - Atlas van de Nederlandse Kastelen, -- blz. 148 - 149, (met illustratie)
Kastelenstichting Holland en Zeeland, - Kastelenstichting Holland en Zeeland, -- blz. 17 - 17, (met illustratie)
Kransberg, D. - Kastelengids van Nederland, -- blz. 119 - 121, (met illustratie)
Kuile, E.H. ter - Brederode, -- blz. 154 - 162, (met illustratie)
Kuipers-Verbuijs, M.J. - Ruïnes in Nederland,
Lennep, J. van - Merkwaardige kastelen in Nederland eerste serie deel I,
Loeb, L.H. - Castles of the Netherlands,
Löffler, E.P. - De ruïnes van kasteel Rossum en kasteel Brederode geïdentificeerd op werken van, -- blz. 7-16
Morren, J. - Kastelen en buitenplaatsen in Velsen; deel 1 Santpoort, -- blz. 59, (met illustratie)
Obreen, H. - Bijdrage tot de kennis der Middeleeuwse geslachten in Holland en Zeela, , (met illustratie)
Onbekend - Ruïne van Brederode; Santpoort, -- blz. 1-5, (met illustratie)
Reijen, P.E. van - De ruïne van Brederode, -- blz. 1 - 27, (met illustratie)
Rijkscie. monumenten, - Kunstreisboek voor Nederland, -- blz. 64 - 64, (met illustratie)
Robidé van der Aa, C.P.E. - Oud-Nederland in de uit vroegere dagen, overgeblevene burgen en kasteelen,
Robide van der Aa, L.P.E - Oud-Nederland in burgen en kasteelen, -- blz. 15 - 27, (met illustratie)
Scholtens, H.J.J. - Uit het verleden van Midden-Kennemerland, -- blz. 76 - 83, (met illustratie)
Stuers, V.E.L. de - De ruïne van Brederode,
Verhoog, J.H. - Onvoltooide roem; De heeren van Brederode in de middeleeuwen, geschiedenis van een riddergeslacht 1203 - 1473, , (met illustratie)
Visser, J.S. - De ruine van Brederode,
Visser, J.S. - De ruïne van Brederode,
Weissman, A.W. - Het kasteel Brederode,
Wennips, J. - Een geschiedenis van Brederode, -- blz. 18 - 22, (met illustratie)
Willems, C.J. - De ruïne van Brederode : Een reconstructie en bouw van een maquette naar de situatie rond 1300 : Verantwoording van deze reconstructie,